Хууль зүйн байнгын хороо өнөөдөр /2026.06.02/ Төрийн ордны “Их Эзэн Чингис хаан” танхимд 67.9 хувийн ирцтэй хуралдаж, таван асуудал хэлэлцэн шийдвэрлэлээ. Энэ өдрийн хуралдаанаар УИХ-ын гишүүн П.Батчимэг нарын 9 гишүүн өнгөрсөн онд өргөн мэдүүлсэн Замын хөдөлгөөний аюулгүй байдлын тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төсөл болон хамт өргөн мэдүүлсэн хуулийн төслийн эцсийн хэлэлцүүлгийг хийж дэмжив. УИХ-ын гишүүн, Ажлын хэсгийн ахлагч Г.Уянгахишиг танилцуулахдаа, чуулганы нэгдсэн хуралдаанаар өгсөн чиглэлийн дагуу Ажлын хэсэг төслийг боловсруулан бэлтгэсэн тул дэмжиж өгөхийг хүссэн.
Явган зорчигчдын аюулгүй байдлыг хангах зорилготой гэдэг утгаар дэмжиж байгаа боловч зарим асуудалд нухацтай хандахыг УИХ-ын гишүүн П.Сайнзориг, С.Эрдэнэболд, Дам.Цогтбаатар нар асууж, үг хэлэх үедээ онцлон тэмдэглэсэн юм. Тухайлбал, Улаанбаатар хотын хувьд одоогоор явган хүний замын стандарт бүрэн бус, ялангуяа дугуйн замын 80-90 хувь нь шаардлага хангахгүй байгаа. Хоёр дугуйчин хооронд 2.5 метр зайтай зорчих зохицуулалт хэрэгжих боломжгүй талаар Ажлын хэсгээс хариулсанд болгоомжлоход илүүдэхгүй хэмээв.
Тэд мөн тээврийн хэрэгслүүд хурдтай өөрчлөгдөн хөгжиж байгаа учраас хуулийн төсөлд тухайлан нэршлийг тусгахгүй, нэгийг сайжруулах гээд нөгөөг муутгахгүй байх учиртай гэлээ. Гишүүдийг асууж, үг хэлсэний дараа санал хураав. Төслийг гишүүдийн олонх дэмжиж, чуулганы нэгдсэн хуралдаанд санал, дүгнэлтийг илтгэхээр боллоо. Илтгэгчээр УИХ-ын гишүүн Г.Уянгахишигийг томилов.
Харин дараа нь УИХ-ын гишүүн П.Сайнзориг нарын 7 гишүүн 2026 оны тавдугаар сард өргөн мэдүүлсэн Хууль тогтоомжийн тухай хуульд нэмэлт оруулах тухай хуулийн төсөл болон хамт өргөн мэдүүлсэн хуулийн төслүүдийн хэлэлцэх эсэх хэлэлцүүлгийг хийв. Хууль санаачлагчийн илтгэлийг П.Сайнзориг гишүүн танилцуулахдаа, Үндсэн хуульд зааснаар “УИХ бол төрийн эрх барих дээд байгууллага мөн бөгөөд хууль тогтоох эрх мэдлийг гагцхүү УИХ-д хадгална.”, “УИХ төрийн дотоод, гадаад бодлогын аль ч асуудлыг санаачлан хэлэлцэж болох бөгөөд дараахь асуудлыг өөрийн онцгой бүрэн эрхэд хадгалж шийдвэрлэнэ:” гэж, мөн “хууль батлах, нэмэлт, өөрчлөлт оруулах;” гэж заасан байдаг. Түүнчлэн Засгийн газрын 2024-2028 оны үйл ажиллагааны хөтөлбөр-т хууль тогтоомжийг хүний эрхийн олон улсын гэрээ, конвенцод нийцүүлэх ажлыг үе шаттай хэрэгжүүлж, хуулиас давсан зохицуулалт бүхий дүрэм, журмуудад дүн шинжилгээ хийж, цэгцэлнэ гэсэн. Хууль тогтоомжийн тухай хуульд “хууль, УИХ-ын бусад шийдвэрийг санаачлан боловсруулах, төсөлд тавигдах шаардлагыг тодорхойлохоор тусгасан нь энэхүү хуулийн төслийг боловсруулах үндэслэл болжээ. Өнгөрсөн намрын байдлаар 2400 орчим захиргааны хэм хэмжээний акт улсын нэгдсэн бүртгэлд байсан. Захиргааны ерөнхий хуулийн 64 дүгээр зүйлийн 64.2-т зааснаар Ерөнхийлөгч, Засгийн газрын баталсан захиргааны хэм хэмжээний акт /Засгийн газрын тогтоол/-ыг УИХ-д хүргүүлдэг зохицуулалттай. Эдгээр нь нийтлэг байдлаараа дээд шатны байгууллага, захиргааны шүүхийн хяналтад байж, зарим захиргааны хэм хэмжээний акт Үндсэн хуулийн цэцээр хянагдах боломжтой. Энэ бол Үндсэн хуулийн суурь үзэл баримтлал, зарчим төдийгүй хууль дээдлэх зарчим, хүний эрхийг хамгаалахад өндөр ач холбогдолтой. Гэвч Захиргааны ерөнхий хуулийг хэрэгжиж эхлэхээс өмнөх хууль тогтоох практикт нийтээр заавал дагаж мөрдөх, үйлчлэл нь байнга давтагдах шинжтэй хэм хэмжээг бий болгох, тогтоох эрх мэдлийг байгууллагын дотоод бүтцийн нэгжид шилжүүлэх явдал бий болсон. Тухайлбал УИХ-ын байнгын хороо, дэд хороодод захиргааны хэм хэмжээний актын шинжийг агуулсан шийдвэр гаргах эрх мэдлийг шилжүүлсэн цөөнгүй хуулийн зохицуулалт өнөөдөр үйлчилж байна. “Хуульд өөрөөр заагаагүй бол Байнгын хороо нийтээр дагаж мөрдөх хэм хэмжээ тогтоосон дүрэм, журам батлахгүй.” гэснийг зөрчиж, хууль тогтоох онцгой бүрэн эрхтэй 126 гишүүдээс бүрдэх УИХ-д хадгалагдах, засаглалын аливаа эрх мэдэл харилцан хяналттай байх Үндсэн хуулийн суурь үзэл баримтлал, зарчим алдагдах, шүүх эрх мэдлийн байгууллагад хандах иргэдийн эрх зөрчигдөх зэрэг сөрөг үр дагаврыг үүсгэхээр байна гэж үзжээ.
Хуулийн төсөл батлагдсанаар Үндсэн хуулийн суурь үзэл баримтлал, зарчим хангагдаж, иргэдийн хууль ёсны эрх ашиг хөндөгдсөн тохиолдолд шүүх эрх мэдлийн байгууллагад хандах боломжтой болно.
Хууль тогтоомжийн тухай хуульд нэмэлт оруулах тухай хуулийн төслийг Үндсэн хууль, манай улсын нэгдэн орсон хүний эрийн олон улсын гэрээтэй нийцүүлж, есөн хуулийн төслийг хамт өргөн мэдүүлсэн тухай дурдлаа. Хэлэлцэж буй асуудлаар УИХ-ын гишүүн О.Номинчимэг, Дам.Цогтбаатар нар тодруулж, байр суурь илэрхийллээ. Харин төслийг дэмжих эсэхээр үг хэлэх гишүүн байсангүй. Төслийг хуралдаанд оролцсон гишүүдийн олонх дэмжсэн тул нэгдсэн хуралдаанд танилцуулахаар болов.